بسیج و بانوان بسیجی از منظر قرآن

به قلم: زهرا کریمی

طنین یاس: بسیج در لغت به معنای آماده سازی است. یعنی یک فرد تمام هم و غم خود را به روی کاری گذاشته و ساز و برگ آن را فراهم کند.

در جهان امروز بسیج عمدتاً در میان افراد مذهبی و برای امور فرهنگی سیاسی و مذهبی به کار می رود.

آن چه که امروز بسیج را متمایز می کند، پیروی کردن این گروه از خط ولایت است و فعالیت هایی که رنگ و بوی خدایی می دهد.

در میان بسیجیان و گروه های بسیجی، بانوان هم از جایگاه مهمی برخوردار هستند در دانشگاه ها در مساجد در امور فرهنگی و سیاسی، دختران بسیجی نیز هم پای مردان مشغول فعالیت برای پایداری انقلاب اسلامی و پیشبرد اهداف عالیه آن هستند.

اما آیا این حرکت و این حضور از گذشته نیز در میان زنان مسلمان وجود داشته؟

می خواهیم با بررسی آیات قرآن و سنت قطعیه مشخص کنیم که آیا حضور خانم در میان بسیجیان و کمک به اهداف عالیه آن ایرادی دارد یا خیر؟ آیا مورد تأیید است؟

سنت قطعیه منظور این است که کاری در زمان پیامبر (ص) انجام گرفته باشد و حضرت آن را منع نکرده بلکه شاید تشویق نیز کرده است.

اما اگر بخواهیم همین روند امروزه را به گذشته هایی دور در زمان حضرت رسول اکرم(ص) برگردانیم، احتمالاً باید ببینیم آیا از منظر قرآن زنان می توانستند بسیجی باشند یا خیر؟ خب مشخصه اول یک فرد بسیجی چه زن و چه مرد این است که خداوند متعال امور نیک را از هر کدام بپذیرد بنابراین باید دید آیا در این امر تفاوتی میان زن و مرد هست یا خیر ؟

خداوند در آیه 13 سوره حجرات می فرماید:

ای مردم! بی تردید ما همه افراد نوع شما را از یک مرد و زن آفریدیم و شما را قبیله ای بزرگ و کوچک قرار دادیم تا همدیگر بشناسید، مسلماً گرامی ترین شما نزد خدا پرهیزکارترین شماست همانا خداوند بسیار دانا وآگاه است.

این آیه نشان می دهد، هیچ انسانی با انسان دیگر تفاوتی ندارد مگر آن که از نظر تقوا برتر است اما آیا عمل هر کسی از زن و مرد نزد خداوند پذیرفته است؟

آیه 97 از سوره نحل این سؤال را پاسخ می دهد :

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ

هر كس - از مرد يا زن - كار شايسته انجام دهد و مؤمن باشد، قطعاً او را با زندگى پاكيزه اى، حياتِ [حقيقى ] بخشيم و مسلماً به آنان بهتر از آنچه انجام می دادند پاداش خواهيم داد.

این جا دقیقاً مشخص می کند که چه مرد و چه زن اگر ایمان داشته باشند و عملی صالح انجام دهند مطمئناً از او پذیرفته خواهد شد.

جمله «و هو مؤمن» یک جمله حالیه است، یعنی یک زن یا یک مرد تفاوتی با هم ندارند از این نظر که عمل یکی پذیرفته شود و عمل دیگری پذیرفته نشود در حقیقت «و هو مومن» شرح حالی است که عمل رامی تواند در درجه قبولی قرار دهد.

اما این جمله در آیه نشان دیگری نیز دارد این که عمل صالح از ایمان سر چشمه می گیرد.

پس گام اول را پاسخ دادیم؛ اما در گام دوم باید دید که آیا زنان نیز هم پای مردان مورد خطاب قرار گرفته اند؟ یعنی چه؟

یعنی اینکه وظایف مهم دینی همان طور که مردان را شامل می شود زنان را نیز شامل میشود. آیا تمام امور نیک مختص مردان است و یا خیر؟

إنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْقَانِتِينَ وَالْقَانِتَاتِ وَالصَّادِقِينَ وَالصَّادِقَاتِ وَالصَّابِرِينَ وَالصَّابِرَاتِ وَالْخَاشِعِينَ وَالْخَاشِعَاتِ وَالْمُتَصَدِّقِينَ وَالْمُتَصَدِّقَاتِ وَالصَّائِمِينَ وَالصَّائِمَاتِ وَالْحَافِظِينَ فُرُوجَهُمْ وَالْحَافِظَاتِ وَالذَّاكِرِينَ اللَّهَ كَثِيرًا وَالذَّاكِرَاتِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

باز هم این آیه یک جور هماهنگی و یک عدم تبعیض است میان زن و مرد اگر دقت کنیم تمام موارد مهم را آورده و هر دو گروه را خطاب قرار داده پس این یعنی زنان هم پای مردانند در امور مهم مذهبی.

اما مشخصه دوم و باز هم اصلی برای یک بسیجی این است که در خط ولایت حرکت کند.

چگونه می توان در خط ولایت بود؟ ابتدا باید بیعت کرد. بیعت با ولی زمان اولین گام در حرکت به سوی جاده ولایت است.

قرآن در سوره ممتحنه آیه 12 به طور قاطع اعلام می کند پیامبر با زنان مؤمن با شروطی بیعت کند.

يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَن لَّا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا يَسْرِقْنَ وَلَا يَزْنِينَ وَلَا يَقْتُلْنَ أَوْلَادَهُنَّ وَلَا يَأْتِينَ بِبُهْتَانٍ يَفْتَرِينَهُ بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَأَرْجُلِهِنَّ وَلَا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ فَبَايِعْهُنَّ وَاسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

اى پيامبر، هنگامى كه زن هاى مؤمن نزد تو آمدند تا با تو بيعت كنند بر اينكه چيزى را شريك خدا نسازند و دزدى نكنند و زنا نكنند و اولادشان را نكشند و فرزند افترايى را (بچه ديگران يا حرام زاده خود را) نياورند كه او را به شوهر خود ببندند به اين ادعا كه فرزند اوست كه از ميان شكم و پاهايشان بيرون آمده، و تو را در هيچ كار نيكى (كه فرمان مولوى دادى) نافرمانى نكنند، پس با آنها بيعت كن و برايشان از خداوند آمرزش بخواه، كه خداوند آمرزنده و مهربان است

جمله «فَبَايِعْهُنَّ» در حقیقت جواب شرطی است که شرایطش را اعلام کرده یعنی ای رسول زمانی که زنی با شرط این که مؤمن بود و قول داد تا فلان اعمال را که زشت و ناپسند است انجام ندهد پس با او بیعت کن به این "فاء" جواب شرط می گویند: خب خداوند جواب شرط را چنین بیان می کند و رسول نیز حق تخطی ندارد این نشان می دهد زنان نیز پا به پای مردان حق بیعت با پیامبر را دارند. اگر مطابقت بدهیم با زمان حال بلا تشبیه اگر زنان آن زمان حق بیعت داشتند زنان امروز نیز حق بیعت دارند گرچه جایگاه نبی جایگاه بسیار والاتری است.

حرف قرآن بسیار روشن است می خواهد به پیامبرش بگوید: اگر کسی خوب است و چنان چه گفته شد اعمالش پذیرفته است چنین فردی اگر سراغ تو آمد تا در راه تو گام بردارد باید قبولش کنی.

پس تا به این جا فهمیدیم زنان در امور دینی و مقبولیت اعمال و در اولین گام سیاست سیاسیتی که وابسته به دین است با مردان برابرند این در بیعت با زنان اهمیت دارد که خداوند آیه ای مجزا برایش در نظر گرفته است.

هفته حجاب گرامی باد...